مراحل دندان درآوردن نوزاد و روش های کاهش درد آن

دندان درآوردن نوزاد یکی از مهم ترین مراحل رشد کودک است که معمولا با تغییرات رفتاری، بی قراری و نگرانی والدین همراه می شود. بسیاری از پدر و مادرها هنگام مشاهده علائمی مانند آبریزش دهان، تمایل به جویدن اشیا یا بی خوابی، این سوال را مطرح می کنند که آیا کودک در حال دندان درآوردن است یا علت دیگری وجود دارد؟

واقعیت این است که دندان درآوردن یک فرآیند کاملا طبیعی است، اما شدت علائم آن در همه نوزادان یکسان نیست. بعضی از کودکان تقریبا بدون درد و ناراحتی این مرحله را پشت سر می گذارند، در حالی که برخی دیگر چند روز بی قراری، کاهش اشتها یا اختلال خواب را تجربه می کنند.

آشنایی با مراحل دندان درآوردن نوزاد، ترتیب رویش دندان ها، علائم طبیعی و روش های علمی کاهش درد به والدین کمک می کند با آرامش بیشتری از کودک خود مراقبت کنند و در صورت مشاهده علائم غیر طبیعی، به موقع به دندانپزشک یا پزشک اطفال مراجعه کنند.

دندان درآوردن نوزاد از چه زمانی شروع می شود؟

بیشتر نوزادان اولین دندان خود را بین ۶ تا ۱۰ ماهگی درمی آورند، اما این زمان در کودکان مختلف متفاوت است.

به طور کلی:

• برخی نوزادان از ۴ ماهگی اولین دندان را درمی آورند.
• بعضی دیگر تا ۱۲ ماهگی هنوز هیچ دندانی ندارند.
• حتی در موارد نادر، نوزاد ممکن است با یک یا دو دندان متولد شود.

سن شروع دندان درآوردن بیشتر تحت تاثیر عوامل ژنتیکی قرار دارد و معمولا اگر کودک از نظر رشد طبیعی باشد، دیر یا زود بودن چند ماهه جای نگرانی ندارد.

مراحل دندان درآوردن نوزاد

دندان ها قبل از تولد داخل استخوان فک تشکیل می شوند و به تدریج به سمت سطح لثه حرکت می کنند. این فرآیند در چند مرحله انجام می شود.

مرحله اول: تشکیل دندان داخل استخوان فک

در دوران جنینی، جوانه های دندان شیری شکل می گیرند و به مرور تاج دندان ساخته می شود.

در این مرحله هیچ علامتی مشاهده نمی شود.

مرحله دوم: حرکت دندان به سمت لثه

با رشد ریشه دندان، تاج به آرامی به سمت سطح لثه حرکت می کند.

در این زمان ممکن است کودک:

• بی قرار شود.
• بیشتر اشیا را داخل دهان ببرد.
• لثه های متورم داشته باشد.
• آب دهان بیشتری ترشح کند.

مرحله سوم: شکافتن لثه

وقتی تاج دندان از لثه عبور می کند، بیشترین میزان ناراحتی ایجاد می شود.

علائم این مرحله شامل:

• التهاب لثه
• خارش لثه
• درد هنگام مکیدن
• گریه بیشتر
• اختلال خواب

است.

مرحله چهارم: رویش کامل دندان

پس از بیرون آمدن دندان، التهاب به تدریج کاهش پیدا می کند و کودک آرام تر می شود.

این روند برای هر دندان مجددا تکرار خواهد شد.

ترتیب رویش دندان های شیری

اگرچه ممکن است ترتیب رویش در برخی کودکان متفاوت باشد، اما معمولا الگوی زیر مشاهده می شود.

دندان	سن تقریبی رویش
پیشین مرکزی پایین	۶ تا ۱۰ ماه
پیشین مرکزی بالا	۸ تا ۱۲ ماه
پیشین کناری بالا	۹ تا ۱۳ ماه
پیشین کناری پایین	۱۰ تا ۱۶ ماه
آسیای اول	۱۳ تا ۱۹ ماه
نیش	۱۶ تا ۲۳ ماه
آسیای دوم	۲۳ تا ۳۳ ماه

اغلب کودکان تا حدود ۳ سالگی هر ۲۰ دندان شیری خود را خواهند داشت.

علائم طبیعی دندان درآوردن نوزاد

شایع ترین علائم عبارتند از:

• افزایش بزاق
• تمایل به گاز گرفتن وسایل
• تورم لثه
• قرمزی لثه
• بی قراری
• خواب نامنظم
• کاهش اشتهای موقت
• مالیدن گوش یا گونه
• تمایل بیشتر به آغوش

این علائم معمولا چند روز قبل از رویش دندان شروع می شوند و پس از بیرون آمدن دندان کاهش می یابند.

آیا تب از علائم دندان درآوردن است؟

یکی از رایج ترین باورهای اشتباه این است که دندان درآوردن باعث تب شدید می شود.

تحقیقات نشان داده اند که:

• ممکن است دمای بدن کمی افزایش پیدا کند.
• اما تب بالای ۳۸ درجه طبیعی نیست.

اگر کودک تب بالا، اسهال شدید، استفراغ، خواب آلودگی یا بی حالی دارد، نباید این علائم را به دندان درآوردن نسبت داد و لازم است توسط پزشک معاینه شود.

آیا اسهال هنگام دندان درآوردن طبیعی است؟

خیر.

ممکن است به علت افزایش بزاق، مدفوع کمی شل تر شود، اما اسهال شدید معمولا به دلیل عفونت های ویروسی یا مشکلات دیگر ایجاد می شود.

در صورت ادامه اسهال یا کم آبی بدن باید به پزشک مراجعه کرد.

روش های کاهش درد دندان درآوردن نوزاد

خوشبختانه روش های ساده و موثری برای کاهش ناراحتی کودک وجود دارد.

ماساژ لثه

یکی از بهترین روش ها، ماساژ آرام لثه با انگشت تمیز است.

این کار باعث کاهش فشار روی لثه می شود.

استفاده از دندان گیر

دندان گیر سیلیکونی یا لاستیکی که در یخچال خنک شده باشد، می تواند التهاب را کاهش دهد.

نکته مهم:

دندان گیر نباید داخل فریزر قرار بگیرد زیرا سرمای بسیار زیاد ممکن است به لثه آسیب بزند.

کمپرس سرد

پارچه تمیز و خنک نیز می تواند باعث آرام شدن لثه شود.

تغذیه مناسب

اگر کودک غذای کمکی مصرف می کند، می توان غذاهای نرم و کمی خنک مانند:

• ماست
• پوره سیب
• پوره موز
• پوره میوه

را در اختیار او قرار داد.

آغوش گرفتن کودک

تماس عاطفی و آرام کردن کودک، یکی از موثرترین روش های کاهش بی قراری است.

مصرف دارو

در صورتی که درد شدید باشد، پزشک ممکن است استامینوفن یا ایبوپروفن مناسب سن کودک را تجویز کند.

هرگز بدون نظر پزشک به نوزاد دارو ندهید.

اگر به دنبال ایمپلنت یک‌روزه هستید، نمونه‌کارهای دکتر عرفان صفری را ببینید و مشاوره رایگان بگیرید.

ژل های بی حس کننده برای دندان درآوردن مناسب هستند؟

بسیاری از ژل های بی حس کننده حاوی مواد بی حس کننده موضعی هستند.

مصرف خودسرانه این ژل ها به ویژه در نوزادان توصیه نمی شود زیرا برخی از آن ها می توانند عوارض جدی ایجاد کنند.

بهتر است تنها با توصیه پزشک از این محصولات استفاده شود.

چه کارهایی هنگام دندان درآوردن نباید انجام داد؟

از انجام موارد زیر خودداری کنید:

• استفاده از الکل روی لثه
• مالیدن عسل به لثه نوزاد زیر یک سال
• استفاده از گردنبندهای کهربا
• دادن اجسام کوچک برای جویدن
• استفاده از داروهای گیاهی بدون تایید پزشک

مراقبت از اولین دندان های شیری

به محض رویش اولین دندان باید بهداشت دهان آغاز شود.

توصیه می شود:

• روزی دو بار دندان تمیز شود.
• از مسواک انگشتی یا مسواک مخصوص نوزاد استفاده شود.
• مقدار بسیار کمی خمیر دندان فلورایددار مخصوص کودکان استفاده شود.
• کودک هنگام خواب با شیشه شیر حاوی شیر یا آبمیوه نخوابد.

اولین مراجعه به دندانپزشک چه زمانی است؟

انجمن های دندانپزشکی توصیه می کنند:

کودک حداکثر تا یک سالگی یا حداکثر شش ماه پس از رویش اولین دندان، اولین ویزیت دندانپزشکی را انجام دهد.

این مراجعه باعث می شود:

• پوسیدگی های اولیه پیشگیری شوند.
• والدین آموزش صحیح بهداشت دهان را دریافت کنند.
• مشکلات احتمالی رشد فک زودتر تشخیص داده شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده موارد زیر مراجعه به پزشک ضروری است:

• تب بالا
• اسهال شدید
• استفراغ
• امتناع کامل از خوردن غذا
• کاهش وزن
• خونریزی شدید لثه
• تورم چرکی
• بی حالی شدید
• تاخیر زیاد در رویش دندان همراه با سایر مشکلات رشد

آیا دیر دندان درآوردن نشانه بیماری است؟

در بیشتر موارد خیر.

اگر کودک تا ۱۲ تا ۱۵ ماهگی هنوز دندانی نداشته باشد، بهتر است توسط دندانپزشک یا پزشک اطفال بررسی شود.

علل احتمالی عبارتند از:

• زمینه ژنتیکی
• کمبود ویتامین D
• کمبود کلسیم
• برخی بیماری های نادر

تفاوت علائم دندان درآوردن با بیماری های ویروسی

گاهی والدین علائم بیماری را با دندان درآوردن اشتباه می گیرند.

علائم	دندان درآوردن	بیماری ویروسی
آبریزش دهان	بله	گاهی
خارش لثه	بله	خیر
تب بالا	خیر	بله
استفراغ	خیر	بله
اسهال شدید	خیر	بله
بی حالی شدید	خیر	بله

توصیه های مهم برای والدین

در دوران دندان درآوردن:

• آرامش خود را حفظ کنید.
• برنامه خواب کودک را تا حد امکان منظم نگه دارید.
• بهداشت دهان را از همان اولین دندان شروع کنید.
• از توصیه های غیر علمی فضای مجازی استفاده نکنید.
• در صورت شک به بیماری، کودک را معاینه کنید.

جمع بندی

دندان درآوردن نوزاد یکی از طبیعی ترین مراحل رشد کودک است که معمولا از حدود ۶ ماهگی آغاز می شود و تا حدود ۳ سالگی ادامه پیدا می کند. هر کودک این مسیر را با سرعت و علائم متفاوتی طی می کند، بنابراین مقایسه فرزند خود با سایر کودکان کار درستی نیست.

شناخت علائم طبیعی، استفاده از روش های ایمن مانند ماساژ لثه، دندان گیر خنک و رعایت بهداشت دهان می تواند این دوران را برای کودک و والدین آسان تر کند. در مقابل، تب بالا، اسهال شدید یا بی حالی از علائم طبیعی دندان درآوردن نیستند و نیاز به بررسی پزشکی دارند.

همچنین فراموش نکنید که سلامت دندان های شیری نقش مهمی در تغذیه، تکلم، رشد فک و سلامت دندان های دائمی آینده دارد. به همین دلیل، مراجعه به دندانپزشک از زمان رویش اولین دندان، اقدامی مهم برای پیشگیری از مشکلات دهان و دندان در سال های بعد خواهد بود.

سوالات متداول

مطالب مرتبط:

• علت فاصله بین دندان‌ها (دیاستم) و روش‌های بستن آن
• انواع آفت دهان| علل بروز و سریع ترین روش های درمان
• راهنمای جامع کنترل خون‌ریزی شدید پس از کشیدن دندان
• نقش تغذیه و ویتامین‌ها در تقویت مینای دندان و سلامت لثه
• مقابله با جرم و پلاک دندانی به صورت حرفه ای| راهنمای کامل مراقبت و درمان

راه های ارتباطی

• ۰۹۱۷۹۱۹۱۹۶۱
• 971555793639+
• شیراز،خیابان قصردشت ، روبروی کوی ۷۸
• Info@erfansafari.com
• اینستاگرام: Dr.erfansafari@